Yara bakım merkezleri veya ünitesi, iyileşmeyen yaraları tedavi etmek için tıbbi bir tesistir. Eğer aşağıdaki özelliklere sahipse, yaranız iyileşmeyen bir yaradır:

- 2 hafta içinde iyileşmeye başlamadıysa
- 6 hafta içinde tamamen iyileşmediyse

NEDENLERİ:

İyileşmeyen yaraların yaygın tipleri şunları içerir:

- Cerrahi yaralar
- Radyasyon yaraları
- Basınç yaraları

Diyabet nedeniyle ayak ülserleri, zayıf kan akışı veya şişmiş bacaklar

Bazı yaralar şu nedenlerle iyileşmeyebilir:

- Diyabet
- Dolaşım bozukluğu
- Sinir hasarı
- İnaktif veya hareketsiz olmak
- Zayıf bağışıklık sistemi
- Zayıf beslenme
- Aşırı alkol kullanımı
- Sigara

İyileşmeyen yaraların iyileşmesi aylar sürebilir. Bazı yaralar asla tamamen iyileşmez.

Yara Bakım Ekibiniz

Bir yara kliniğine gittiğinizde, yara bakımı konusunda eğitilmiş sağlık çalışanlarından oluşan bir ekiple karşılaşabilirsiniz. Bu ekipte şu kişiler olabilir:

  • Bakımınızı denetleyen doktorlar
  • Yaranızı temizleyen, kapatan ve evde bakım hakkında bilgi veren hemşireler
  • Yara bakımınıza yardımcı olan ve aktif hareket halinde kalmanıza yardımcı olacak fizyoterapistler

YARA BAKIM MERKEZİNDE TEDAVİ:

Yara bakım ekibiniz;

-Yaranızı inceleyecek ve boyutunu ölçecek,
- Yaranın çevresindeki kan akışını kontrol edecek,
- İyileşmeme nedenini belirleyecek,
- Tedavi planı oluşturacaktır.   

Tedavi hedefleri şunları içerir:

- Yaranın iyileştirilmesi
- Yaranın kötüleşmesinin ya da enfekte olmasının engellenmesi
- Ekstremite kaybının önlenmesi
- Yeni yaraların oluşmasının ve eski yaraların yenilenmesinin önlenmesi
- Aktif hareket halinde olmanızın sağlanması

Yarayı tedavi etmek için sağlık görevlisi yarayı temizleyecek ve pansuman uygulayacaktır. Ayrıca tedavi olmak için başka tedavi türlerine de ihtiyaç duyulabilir.

Debridman

Ölü deri ve dokuyu kaldırma işlemidir. Yaranın iyileşmesi için bu doku çıkarılmalıdır. Bunu yapmanın birçok yolu vardır. Büyük bir yaranın debridmanı için genel anestezi gerekebilir.

Cerrahi debridmanda bir neşter, makas veya diğer keskin aletler kullanılır. İşlem sırasında doktorunuz:

- Yaranın etrafındaki cildi temizler.
- Yaranın ne kadar derin olduğunu görmek için araştırır.
- Ölü dokuyu keser.
- Yarayı temziler.

Yaranız debridmandan sonra daha büyük ve daha derin görünebilir. İşlemden sonra alan kırmızı veya pembe renkli taze et gibi görünebilir. Ölü veya enfekte dokuyu çıkarmanın diğer yolları şunlardır:

- Oturmak ve yaralı uzvunuzu bir küvete yerleştirmek.
- Ölü dokuyu yıkamak için bir şırınga kullanmak.
- Bölgeye ıslak ve kuru pansuman uygulamak. Yaraya ıslak pansuman uygulayınca kurumaya bırakmak.
- Yara kurudukça pansuman ölü dokuların bazılarını emer. Sargı tekar ıslatılır ve sonra sargıyla beraber ölü doku da çekilir.
- Yaranıza enzim adı verilen özel kimyasallar koymak. Bu kimyasallar yarayı ölü dokudan ayırır.

Yara temizlendikten sonra  doktorunuz yarayı nemli tutmak ve enfeksiyonu önlemeye yardımcı olmak için bir pansuman yapar. Birçok farklı pansuman çeşidi vardır:

- Jeller
- Köpükler
- Gazlı bezler

Sağlık personeli yaranızın durumuna göre bir veya birden fazla pansuman türü uygulayabilir.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi

Yaranın türüne bağlı olarak doktorunuz hiperbarik oksijen tedavisi önerebilir. Oksijen iyileşmek için önemlidir. Bu tedavi sırasınd özel bir odada oturursunuz. Odanın içindeki hava basıncı atmosferdekinden iki buçuk kat daha fazladır. Bu basınç, kanınızın vücudunuzdaki organlara ve dokulara daha fazla oksijen taşımasına yardımcı olur.

Hiperbarik oksijen tedavisi bazı yaraların daha hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir.

Diğer Tedaviler:

Doktorunuz şunları da içeren tedavileri önerebilir:

  • Sıkıştırma çorapları- kan akışını arttıran ve iyileşmeye yardımcı olan sıkı çoraplar ve sargılar
  • Ultrason- iyileşmeye yardımcı olmak için ses dalgaları kullanılır.
  • Yapay deri- yarayı günlerce kaplayan sahte bir deri yerleştirilir.
  • Negatif basınç terapisi- kapalı kıyafetlerden vakumlanarak hava çekilir. Negatif basınç kan akışını iyileştirir ve fazla sıvıyı dışarı çeker.
  • Büyüme faktörü tedavisi- vücut tarafından üretilen ve yara iyileştirici hücrelerin büyümesine yardımcı faktörlerdir.

Tedavi planınıza bağlı olarak her hafta veya daha fazla yara merkezinde tedavi alacaksınız.

Tedavi Takibi:

Sağlık personeli, ziyaretler arasında evde yara bakımı konusunda size bilgiler verecektir. İhityacınıza bağlı olarak ayrıca şu konularda da yardım alabilirsiniz:

Sağlıklı beslenme, böylece iyileşmek için gereken besinleri almak

- Diyabet bakımı
- Sigarayı bırakmak
- Ağrı yönetimi
- Fizik tedavi

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURMALISINIZ?

Enfeksiyon benzeri belirtiler görürseniz doktorunuza başvurun. Bu belirtiler şunlardır:

- Kızarıklık
- Şişme
- Yaradan kan veya irin akması
- Kötüleşen ağrı
- Ateş
- Titreme

KAYNAKLAR:

U.S The National Library of Medicine(NLM) https://www.nlm.nih.gov/
de Leon J, Bohn GA, DiDomenico L, et al. Wound care centers: critical thinking and treatment strategies for wounds. Wounds. 2016;28(10):S1-S23. PMID: 28682298 www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28682298.
Marston WA. Wound care. In: Cronenwett JL, Johnston KW, eds. Rutherford's Vascular Surgery. 8th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2014:chap 83.

 

Bu yazı yararlı oldu mu?

EvetHayır