Dual enerji X-ray  absorpsiyometri (DEXA) olarak bilinen, osteoporoz (kemik erimesi) tanısında kullanılan radyolojik bir cihazdır. Bu cihaz ile X-ışını kullanarak kemiğin mineral yoğunluğu ölçülür ve varsa kemik yoğunluğu kaybının değerlendirilmesi sağlanır. Kısaca kemiğin kırılganlık riskini belirleyen ölçüm yöntemidir.

Kemik Ölçümü Neden Yapılır?

Osteoporozun tespiti için yapılır. Ayrıca kemik erimesi olan ve tedavi gören hastaların takibi amacıyla da bu ölçüm yapılabilir.

Osteoporoz Nedir?

Kemik yoğunluğundaki azalmayla ortaya çıkan osteoporoz yani emik erimesi genelde omurga, kalça ve el bileğinde ağrılara ve hatta ölümcül kırıklara neden olabiliyor. Bu hastalık sadece yaşlılarda değil gençlerde de görülüyor. Kalıtsal ve yaşamsal risklerin yanı sıra yaygın olarak görülen risk grupları şu şekildedir;

  • Şeker hastaları
  • Düzensiz beslenenler
  • İkiden fazla doğum yapmış kadınlar
  • Menopoz dönemindeki kadınlar
  • Aşırı çay, kahve, alkol ve sigara kullananlar
  • Böbrek hastaları
  • Düşük fiziki aktivite yapan ve uzun süre hareketsiz çalışanlar
  • Uzun süreli yatak istirahati yapanlar
  • 60 yaş üstü herkes

Riskler Nelerdir?

Röntgen çekimi sırasında az miktarda radyasyona maruz kalacaksınız. Gebelik durumu varsa eğer, karnınızdaki bebeğe olası zararlarından dolayı çekim yapılmamalıdır.

Nasıl Hazırlamalısınız? Giyim Nasıl Olmalı?

Radyoloji Bölümü görevlileri sizi bir kabine alarak tek kullanımlık önlük verecek ve çekim yapılacak bölgeye göre metal aksamlı giysilerinizi çıkarmanızı isteyecektir.

Çekim İşleminden Önce Neler Yapılmalı?

En az 24 saat önce kalsiyum içerikli ilaç kullanımı bırakılmalıdır. Yakın zamanda kontrastlı radyolojik işlem (damar yolundan verilen radyo-opak madde ile yapılan BT, MR gibi çekimler) yapıldıysa doktorunuza danışın. Çekim yapılabilmesi için 10-15 gün beklemeniz gerekebilir. Omurgada metal implant vb. maddeler varsa bunlar ölçümde yanlış değerler alınmasına neden olabilir. Paget hastalığı (biçim bozucu kemik iltihabı) var ise doktorunuza durumu mutlaka bildirin. Ayrıca ilgili görevli çekim öncesinde sizden boy ve kilo bilgilerinizi isteyecektir. Genellikle hazırlandığınız kabinde ya da çekim odasında ölçüm aletleri bulunmaktadır

Çekim İşlemi Esnasında Neler Olacak?

Basit ve ağrısız bir işlemdir. Röntgen çekimi süresi, incelenen bölgeye göre değişiklik göstermekte olup, yaklaşık 10-20 dk arasıdır. İlgili teknisyen masaya uzanmanızı isteyecektir. Masanın altındaki ve üstündeki dedektörler aracılığı ile görüntüler bilgisayar ekranına gelecektir. Genellikle osteoporozun en çok görüldüğü omurga ve kalça bölgelerinin ölçümü yapılır. İşlem esnasında omurgaların düz pozisyonda olması amacıyla dizlerinizin altına bir yastık yerleştirilir. Bu işlem çekim bölgesine göre farklılık gösterebilir. Çekim esnasında hareketsiz kalmak görüntü kalitesi açısından çok önemlidir.

Çekim İşleminden Sonra Yapılması Gerekenler Neler?

Kemik yoğunluğu ölçümünden sonra günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. İlaç kullanmanıza engel bir durum yoktur.

Sonuçlar ve Yorumlar

Ölçüm sonuçları alanında uzman bir radyolog tarafından incelenip raporlanarak çekimden kısa süre sonra verilir.
WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre kemik erimesi sınıflandırılması ise şu şekildedir;

  • Aşikar Osteoporoz (ciddi kemik erimesi): T-skor değerinin -2.5 SD’nin altında olması ve hastada kırık öyküsü olması
  • Osteoporoz (kemik erimesi): T-skor değerinin -2.5 SD’nin altında olması (-3,-4 gibi)
  • Osteopeni (kemik kütlesinde azalma): -1 ile -2.5 SD arasında olması
  • Normal: T-skor değerinin -1 üzerinde olması.

T-skor: Hastanın kemik kütlesi değerinin aynı cinsiyetteki genç erişkin insanların ortalama kemik kütlesi ile karşılaştırılarak alınan farkı.
Z-skor: Hastanın kemik kütlesi değerinin aynı yaş ve cinsiyetteki insanların kemik kütlesi ile karşılaştırılarak alınan farkı.

Osteoporozdan Korunmak İçin Medico Önerileri

- Düzenli olarak egzersiz yapın
Günde ortalama 15 dakika güneşlenin
- Protein ve kalsiyum içeren besinleri ihmal etmeyin
- Tuz tüketiminizi azaltın (tuz, idrarla kalsiyum atılımını arttırır ve kemikteki kalsiyum miktarını azaltır)

 

Bu yazı yararlı oldu mu?