Kan şekeri  testi  kan örneğinde glukoz adı verilen şekerin miktarını ölçer.

Glukoz, beyin hücreleri de dahil olmak üzere vücudun çoğu hücresi için en önemli enerji kaynağıdır. Glukoz karbonhidratların yapı taşıdır. Karbonhidratlar meyve, tahıl, ekmek, makarna ve pirinçte bulunur. Karbonhidratlar vücudumuzda hızla glukoza dönüşür. Böylece kan şekeri seviyesi yükselebilir. Vücutta bulunan hormonlar kan şekeri seviyesini kontrol etmeye yardımcı olur.

Test Nasıl Yapılır?

Kan örneği gereklidir.

TESTE HAZIRLIK

Test şu şekillerde uygulanabilir:

  • En az 8 saat açlıktan sonra
  • Günün herhangi bir saatinde (rastgele)
  • Belli bir miktar glukoz aldıktan sonra  ( Glukoz Toleransı Testi)

Test Sırasında Nelerle Karşılaşacağım?

Bazı insanlar iğne batırıldığı zaman hafif acı hissedebilirler. Diğerleri ise sadece diken batması gibi ya da hafif bir ısırık gibi hissedebilir. Sonrasında, biraz zonklama veya hafif morarma olabilir. Bu kısa bir süre içinde geçer.

Bu Test Neden Yapılır?

Diyabet belirtileriniz varsa doktorunuz bu testi  isteyebilir. Büyük olasılıkla doktor, açlık kan şekeri testi isteyecektir. Kan şekeri testi, mevcut diyabeti(şeker hastalığı)  olan hastaları takip etmek için de kullanılır.

Bunlardan biri varsa test istenebilir:

  • İdrara çıkmada artış
  • Son zamanlarda kilo artışı
  • Bulanık görme
  • Konfüzyon (bilinç bulanıklığı) / normal konuşma ya da davranışlarda değişiklik
  • Bayılma (ilk kez)
  • Bilinç kaybı/ Koma

DİYABET (ŞEKER) HASTALARI İÇİN ÖLÇÜM

Kan şekeri testi diyabet hastalarında takip için de kullanılır. Yüksek kan şekeri  ve diyabet erken evrelerde semptoma neden olmayabilir. Diyabet taramasında açlık kan şekeri  testi neredeyse her zaman yapılır. Eğer 45 yaşın üzerindeyseniz, her 3 yılda bir test yaptırmalısınız.

Aşırı kilolu (vücut kitle indeksi veya BMI, 25 veya daha yüksek ise) ve aşağıdaki risk faktörlerinden herhangi birine sahipseniz, daha erken yaşta ve daha sık test yaptırmak için doktorunuza danışın:

  • Bir önceki testte yüksek kan şekeri seviyesi
  • 140/90 mm Hg veya daha yüksek kan basıncı(tansiyon) veya riskli kolesterol seviyeleri
  • Kalp hastalığı geçmişi
  • Yüksek riskli etnik köken
  • Gebelik diyabeti tanısı konulan kadınlar
  • Polikistik over hastaları (bir kadının yumurtalıklarında kistlere neden olan kadın seks hormonlarının dengesizliği durumu)
  • Yakın akrabalarda diyabet (ebeveyn, erkek veya kız kardeşi gibi)
  • Fiziksel aktivitesizlik

10 yaş ve üstü kilolu çocuklar yukarıda listelenen risk faktörlerinden en az ikisine sahipse; herhangi bir belirti olmasa bile, her 3 yılda bir tip-2 diyabet için test edilmelidir.

NORMAL SONUÇLAR

  • Açlık kan şekeri testi 70 ve 100 mg/dL (3.9 ve 5.6 mmol/L) arasındaysa normal kabul edilir.
  • Rastgele kan şekeri testi normal değeri en son ne zaman yediğinize bağlıdır. Genellikle, kan şekeri  125 mg/dL'nin (6.9 mmol/L) altında olacaktır.

Yukarıdaki örnekler testlerin ortalama ölçümlerini göstermektedir. Normal değer aralıkları farklı laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterebilir. Bazı laboratuvarlar farklı ölçümler kullanabilir veya farklı numuneleri test edebilir. Test sonuçlarınız hakkında doktorunuzla konuşun.

ANORMAL KAN ŞEKERİ DEĞERLERİ NE ANLAMA GELİR

Açlık kan şekeri testi:

  • 100 ila 125 mg/dL (5.6 ila 6.9 mmol/L) açlık glukozu (şekeri)  bozulmuş açlık kan şekerini gösterir (prediyabet ). Bu tip-2 diyabet gelişme riskini artırır.
  • 126 mg/dL (7 mmol/L) ve daha yüksek kan şekeri  genellikle diyabet olduğunuzu gösterir.

Rastgele kan şekeri testi:

  • 200 mg/dL (11 mmol/L) veya daha yüksek kan şekeri genellikle diyabetiniz olduğu anlamına gelir.
  • Doktorunuz rastgele kan şekeri  test sonucunuza bağlı olarak açlık kan şekeri, HbA1C testi veya glukoz tolerans testi isteyecektir.
  • Diyabetli birisinde, rastgele kan şekeri testinde anormal sonuçlar diyabetin iyi kontrol edilemediği anlamına gelebilir.

Diğer tıbbi sorunlar da yüksek kan şekerine neden olabilir:

  • Aşırı aktif tiroid bezi
  • Pankreas kanseri
  • Pankreas iltihabı ve şişmesi (pankreatit)
  • Travma, inme, kalp krizi veya cerrahi nedeniyle stres
  • Feokromositoma , akromegali, Cushing, Glukagonoma gibi nadir tümörler

Düşük kan şekeri (Hipoglisemi)  sebepleri:

  • Hipopituitarizm (hipofiz bezi bozukluğu)
  • Düşük tiroid bezi veya böbreküstü bezi aktivitesi
  • Pankreas tümörü (insülinoma - çok nadir)
  • Gıda yetersizliği
  • İnsülin fazlalığı veya diyabet ilaçları
  • Karaciğer veya böbrek hastalıkları
  • Zayıflama ameliyatı sonrası kilo kaybı
  • Aşırı egzersiz

Bazı ilaçlar kan şekeri seviyenizi yükseltebilir veya düşürebilir. Bu testi yaptırmadan önce, aldığınız tüm ilaçları doktorunuza bildirin. Bazı zayıf genç kadınlar için, 70 mg/dL'nin (3.9 mmol/L) altında açlık kan şekeri normal olabilir.

RİSKLER

Kan numunesi alınması ile ilgili çok az risk vardır. Damar ve arterlerin büyüklüğü kişiden kişiye  ve vücudun bir taraftan diğerine değişir. Bazı insanlardan kan örneği almak diğerlerinden daha zor olabilir.

Kan alınması ile ilgili riskler çok azdır, şunları içerebilir:

  • Aşırı kanama
  • Bayılma veya sersemleme hissi
  • Damarları bulmak için birden fazla kez iğneyle delinme
  • Hematom (deri altında biriken kan)
  • Enfeksiyon (cilt bütünlüğünün bozulmasından dolayı az oranda risk)

 

Bu yazı yararlı oldu mu?