Acidoz vücut sıvılarının çok fazla asidik olması durumudur. Alkalozun tersidir (vücut sıvılarının çok fazla bazik olması durumu).

Nedenleri;

Böbrekler ve akciğerler vücuttaki asitler ve bazlar adı verilen kimyasalların dengesini (uygun pH seviyesi) korur. Asidoz, asit biriktiğinde veya bikarbonat (baz) kaybolduğunda ortaya çıkar. Asidoz, solunum veya metabolik asidoz olarak sınıflandırılır. Solunum asidoz vücutta çok fazla karbondioksit (asit) olduğunda gelişir. Bu tür asidoz genellikle vücut solunum yoluyla yeterli karbondioksiti çıkaramadığında ortaya çıkar. Solunum asidozu için diğer isimler hiperkapnik asidoz ve karbon dioksit asidozudur.

Solunum asidozunun nedenleri şunlardır:

  • Göğüs deformiteleri örneğin;kifoz (kamburluk)
  • Göğüs yaralanmaları
  • Göğüs kası zayıflığı
  • Uzun süreli (kronik) akciğer hastalığı
  • Kas distrofisi,Myastenia gravis gibi nöromüsküler bozukluklar,
  • Sedatif ilaçların aşırı kullanımı

Metabolik asidoz vücutta çok fazla asit üretildiğinde gelişir. Böbrekler vücuttan yeterli asidi atamadığında da ortaya çıkabilir.

     Çeşitli metabolik asidoz türleri vardır:
- Diyabetik asidoz (diyabetik ketoasidoz ve DKA olarak da adlandırılır), kontrolsüz diyabet sırasında keton cisimleri olarak adlandırılan maddeler oluştuğunda gelişir.
- Hiperkloremik asidoz, vücuttan çok fazla sodyum bikarbonat kaybından kaynaklanır ve bu da şiddetli ishal ile ortaya çıkabilir.
- Böbrek hastalığı (distal renal tübüler asidoz ve proksima renal tübüler asidoz).
- Aspirin, etilen glikol (antifrizde bulunur) veya metanol ile zehirlenme.
- Şiddetli dehidrasyon. (sıvı kaybı)

Laktik asidoz laktik asit birikimidir. Laktik asit esas olarak kas hücrelerinde ve kırmızı kan hücrelerinde üretilir. Vücut oksijen seviyeleri düşük olduğunda enerjiyi kullanmak için karbonhidratları yıktığında oluşur. ,

Bu neden olabilir:

  • Kanser
  • çok fazla alkol kullanımı
  • Çok uzun bir süre için şiddetle Egzersiz
  • Karaciğer yetmezliği
  • Düşük kan şekeri (hipoglisemi)
  • Salisilatlar, metformin, anti-retroviraller gibi ilaçlar
  • MELAS (enerji üretimini etkileyen çok nadir genetik mitokondriyal bozukluk)
  • Şok, kalp yetmezliği, veya ciddi anemi sırasında uzun süreli oksijen eksikliği
  • nöbetler
  • Sepsis — bakteri veya diğer mikropların neden olduğu ciddi enfeksiyon
  • Karbon monoksit zehirlenmesi
  • Şiddetli astım

Belirtileri;

  •  Metabolik asidoz belirtileri altta yatan hastalık veya duruma bağlıdır.Metabolik asidozun kendisi hızlı solunuma neden olur. Zihin karışıklığı veya uyuşukluk da oluşabilir. Şiddetli metabolik asidoz şoka veya ölüme yol açabilir.

Solunum asidoz belirtileri şunları içerebilir:

  •  Zihin karışıklığı
  • Yorgunluk
  • Uyuşukluk
  • Nefes darlığı
  • Uyku

Tanı ve Testleri;

Doktorunuz fizik muayenenizi yapacak ve belirtilerinizi soracaktır.

İstenebilecek laboratuvar testleri şunları içerir:

  • Arteriyel kan gazı analizi
  • Elektrolitler, asidozu doğrulamak ve metabolik mi yoksa solunum asidoz olup olmadığını göstermek için  

Asidozun nedenini belirlemek için gerekli olabilecek diğer testler şunlardır:

  • Göğüs röntgeni (x-ray)
  • BT karın

 Tedavisi ;

Tedavi nedene bağlıdır. Doktorunuz size daha fazla bilgi verecektir. Asidoz tedavi edilmezse tehlikeli olabilir. Birçok vaka tedaviye iyi yanıt verir.

Bir Tıp Uzmanına Ne Zaman İletişime Geçilmelidir?

Tüm asidoz türleri, doktorunuz tarafından tedavi gerektiren semptomlara neden olur.

Önleme ;

Asidozu önlemek nedenine bağlıdır. Diyabetik ketoasidoz ve laktik asidozun bazı nedenleri de dahil olmak üzere metabolik asidozun birçok nedeni önlenebilir. Normalde, sağlıklı böbrekleri ve akciğerleri olan kişilerin ciddi asidozu yoktur.

 

Referanslar;

  • U.S The National Library of Medicine(NLM) https://www.nlm.nih.gov/
  • Effros RM, Swenson ER. Acid-base balance. In: Broaddus VC, Mason RJ, Ernst JD, et al, eds. Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine. 6th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2016:chap 7.
  • Oh MS, Briefel G. Evaluation of renal function, water, electrolytes, and acid-base balance. In: McPherson RA, Pincus MR, eds. Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 23rd ed. St Louis, MO: Elsevier; 2017:chap 14.
  • Seifter JL. Acid-base disorders. In: Goldman L, Schafer AI, eds. Goldman-Cecil Medicine. 25th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2016:chap 118.

 

Bu yazı yararlı oldu mu?